Queen. Królewska historia - Mark Blake

Wydawnictwo: Sine Qua Non
Tłumaczenie: Jakub Michalski
Format: książka papierowa, drukowana
Ilość stron: 480 + 8 stron wkładek ze zdjęciami
Okładka: twarda
ISBN: 9788379243235
Rok wydania: 2015

Queen. Królewska historia - Mark Blake

Utrwalane na kartach książek przez biografów, dziennikarzy muzycznych i - coraz częściej - samych muzyków, historie zespołów rockowych i metalowych są tak różne, jak tworzący te zespoły ludzie. Każda z takich opowieści, pełna zaskakujących, a niekiedy wręcz nieprawdopodobnych wątków, wydaje się być na swój sposób unikalna. Z drugiej strony jednak w przypadku większości formacji - nie tylko zresztą tych stylistycznie osadzonych w cięższych brzmieniach - pewien niepisany schemat funkcjonowania wydaje się być nieustannie powielany. I tak, zasadniczą siłą napędową danej formacji jest z reguły albo skupiający na sobie większość uwagi lider tejże, albo nieustanne ścieranie się ze sobą dwóch najbardziej dominujących i zarazem twórczych osobowości w jej obrębie. W przypadku Queen było jednak inaczej. Mimo, iż na czele grupy stał jeden z najbardziej nietuzinkowych i charyzmatycznych frontmanów w historii muzyki rockowej, Queen to znacznie więcej niż tylko Freddie Mercury. To kwartet w pełnym tego słowa znaczeniu i tak właśnie winien być portretowany. Każdy z muzyków - od Mercury'ego, poprzez nieprzerwanie aktywnych w środowisku artystycznym Briana Maya i Rogera Taylora do "emerytowanego" Johna Deacona - wniósł do tworu pod szyldem Queen talent kompozytorski, własne twórcze pomysły oraz niepowtarzalną osobowość. I temu właśnie daje wyraz w swojej publikacji na temat zespołu pisarz i dziennikarz z Londynu, Mark Blake. "Is This The Real Life: The Untold Story of Queen" pierwotnie ukazała się na światowym rynku pięć lat temu, jednak polski czytelnik na zapoznanie się z jej treścią musiał czekać do roku 2015. "Queen. Królewska historia", a więc polskojęzyczna wersja książki Blake'a, ukazała się nakładem wydawnictwem Sine Qua Non, a przekładu dokonał Jakub Michalski. Wiesław Weiss - redaktor naczelny "Teraz Rocka", będący jedną z najważniejszych postaci polskiego dziennikarstwa muzycznego - napisał natomiast obszerny wstęp do polskiego wydania.

"Queen. Królewska historia" to zatem biografia zespołowa w pełnym tego słowa znaczeniu. Zdecydowanie na plus należy poczytać zatem fakt, że na jej kartach autor skupia jednakową uwagę na wszystkich muzykach wchodzących w skład Queen. Niełatwym i zapewne nie w pełni wykonalnym zadaniem jest przy tym wniknięcie w psychikę bohaterów opowieści i przeniknięcie ich scenicznych kreacji - dotarcie do prawdziwych ludzi, ukrytych za fasadą wykreowanych, przypisanych im i odgrywanych na estradzie ról. Jeśli chodzi o opisywany przez Blake'a zespół, okazuje się to trudne nie tylko w przypadku obdarzonego dwoistą naturą i pełnego wewnętrznych sprzeczności Mercury'ego, ale także i pozostałych. Liczne cytaty i spostrzeżenia tak samych muzyków Queen, jak i ludzi z ich najbliższego otoczenia, wzbogacane przez wnikliwe komentarze odautorskie, dają jednak czytelnikowi do myślenia. Z nich bowiem wyłania się portret poszczególnych członków formacji o wiele dokładniejszy, aniżeli ten nakreślony przez nich samych w tekstach utworów.

Zaburzona chronologia przedstawionych wydarzeń, wraz z umiejętnym zastosowaniem zabiegów typu retrospekcja i prolepsis, dodaje zaś dynamiki całości opowieści. I tak wstępem do właściwej treści staje się dla czytelnika barwny opis występu Queen na Live Aid 13 lipca 1985r., a więc jednego z najbardziej przełomowych i najważniejszych w wieloletniej historii istnienia formacji. Pierwszych kilka stron odmalowuje więc czwórkę muzyków z Londynu jako uznany już zespół w chwili zasłużonego triumfu, w ich koncertowym, a więc najbardziej przekonującym wcieleniu; tylko po to, by za chwilę narracja przeniosła czytelnika w realia Zanzibaru lat '50 i wczesnych lat '60. To czasy dzieciństwa i dorastania późniejszego Freddiego Mercury'ego - Farrokha Bulsary. Etap ten, będący przecież zaczątkiem historii zespołu, staje się punktem wyjścia do dalszych rozważań. Czytelnik towarzyszy Farrokhowi-Fredowi w jego przenosinach do Anglii i w ślad za autorem książki odtwarza proces adaptacji naszego bohatera do nowych warunków i jego integracji z otoczeniem. Zupełnie inna jest historia młodzieńczych lat Briana Maya, Rogera Taylora czy też Johna Deacona, te jednak przytoczone są z równym pietyzmem i dbałością o szczegóły. Podobnie zresztą, jak początki sceniczne każdego z czterech protagonistów - jakże podobne do historii tysiąca innych zespołów, które w najwcześniejszym okresie również borykały się z kłopotami natury finansowej, technicznej, logistycznej, niestałością składu czy niespójnością artystycznej wizji. Dalsze karty "Królewskiej historii" obejmują dzieje grupy aż po jej współczesne koncertowe wcielenie i są tym samym swego rodzaju wytłumaczeniem faktu, dlaczego to właśnie historia Queen okazała się wyjątkowa i stała się częścią historii muzyki rockowej.

Owa szczegółowość i wielopłaszczyznowość książki jest cechą, której pochwał nie szczędzili zarówno recenzenci zagraniczni, jak i polscy. Słusznie, bowiem nazwanie "Królewskiej historii" "Biblią fanów Queen" nie jest przesadą. Nawet jeśli porównywanie jej z innymi publikacjami na temat zespołu jest z wielu względów bezcelowe, książka pióra Blake'a z pewnością wybija się na tle innych właśnie dokładnością w odtwarzaniu przebiegu poszczególnych wydarzeń z historii Queen, licznymi detalami i optymalnym wykorzystaniem bogatego materiału źródłowego. Ten w większości opierał się na obszernych wywiadach z dziesiątkami osób (począwszy od samych muzyków, producentów nagrań czy byłych współpracowników grupy po szkolnych kolegów Freda Bulsary). Ambicją każdego dobrego biografa jest połączyć kronikarską skrupulatność w odtwarzaniu przeszłości z łatwym w odbiorze, niekiedy wręcz humorystycznym wymiarem lektury. Już same cytaty otwierające każdy rozdział nie tylko wprowadzają czytelnika w barwny świat Queen, ale i wywołują uśmiech.

Publikacja ta jest ilustrowana dość oszczędnie - zaledwie osiem stron wkładki zdjęciowej. Wykorzystane w niej fotografie nie należą jednak do powszechnie znanych - to zdjęcia archiwalne, niekiedy unikalne, opatrzone skrupulatnymi podpisami. Wydanie polskie okazuje się natomiast być swoistą ciekawostką właśnie pod względem graficznym. Oryginalna szata graficzna książki Marka Blake'a zawiera wyłącznie zdjęcie Freddiego Mercury'ego na okładce, a niektóre wydania "Is This the Real Life?" doczekały się wręcz niesprawiedliwego w odniesieniu do treści podtytułu "The Untold Story of Freddie Mercury and Queen". Polski wydawca zadecydował inaczej, przedstawiając na okładce portret całego zespołu (w konwencji kojarzącej się nieco ze słynną okładką płyty Queen II, "ożywionej" później w klipie Bohemian Rhapsody). Takie właśnie potraktowanie tematu wydaje się możliwie najpełniej oddawać istotę książki, dość sprawiedliwie podzielonej pomiędzy burzliwe losy lidera zespołu, a dzieje pozostałych muzyków. Pozostając w temacie odniesień do oryginału, trudno dopatrzeć się istotnych uchybień w tłumaczeniu pierwotnej wersji na nasz rodzimy język. Naszpikowany elementami specyficznymi pod względem językowym i kulturowym przekład nie należał do najłatwiejszych, a liczne przypisy tłumacza z pewnością mogą okazać się pomocnym wyjaśnieniem dla polskiego czytelnika.

Wszystkie te rozważania na temat "Królewskiej biografii" zespołu Queen sprowadzają się w zasadzie do jednego, finalnego stwierdzenia - niemal pięćset stron książki czyta się jednym tchem. Spod pióra Marka Blake'a wyszła wartka, rzetelnie przygotowana lektura. Może ona stanowić zarówno uzupełnienie wiedzy dla zagorzałych fanów Królowej, jak i niezbędnik dla tych, którzy swoją przygodę z Queen rozpoczęli dopiero niedawno. Ci pierwsi z chęcią poznają nieznane fakty i zabawne anegdoty z życia swoich ulubionych muzyków, raz jeszcze ruszą śladem Queen w mordercze trasy po Ameryce Południowej czy uronią łzę nad dramatycznym przebiegiem ostatnich chwil życia Freddiego Mercury'ego. Tych drugich lektura książki może natomiast zachęcić do sięgnięcia po dotychczas nieznane sobie, a opisywane tu szeroko klasyczne albumy zespołu i nagrania z koncertów. Te, jak udowodniła historia muzyki rockowej i w szczególności historia zespołu Queen, pozostają pomnikiem swoich czasów i twórców na długie lata.